أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

407

قانون ( فارسى )

بعضى از اطباء گويند : بايد همين‌كه بيم ابتلا به جذام رفت براى جلوگيرى از جذام قبلا داغ بر بالاتر از جان‌دانه بر سر گذاشت و داغ ديگرى را پايين‌تر از آن بگذارى ؛ يعنى داغ دوم بالاتر از ابروان و پايينتر از جان‌دانه باشد . يكى ديگر در طرف راست سر و ديگرى بر طرف چپ سر باشد و يكى در طرف پشت سر بالاى گودى پشت گردن . دو تا داغ بر نزديكى هر دو درز سطحى سر . و بالاخره داغى بر طحال گذارند . همهء اين داغ‌گذاريها بايد با ابزار بسيار نازك و سبك باشد . داغى كه بر بالاى سر مىگذارند بايد به استخوان سر برسد و پوست از استخوان سر بر كند . اگر چندين بار هم داغ بر سر گذاشتن تكرار شود باز بايد استخوان سر را داغ گذارند . بايد طبيب داغ‌گذار بسيار با احتياط عمل كند . نكند داغ به مغز بخورد و مزاج مغز را تباه گرداند . شايد داغ‌گذار نادان نداند كه چگونه اين احتياطكارى را در داغ‌گذارى سر ملاحظه كند و بيمار را حوالهء آن دنيا گرداند . اينك چندين داروى تركيبى كه براى جذاميان بهره رسانند : داروى بزرگلى ، داروى بيش - كه در علاج جذام ، كار گوشت ماران را انجام مىدهد . داروى سلاخه نيز خوب است . بزرگلى در چندين نسخهء متعدد آمده است ؛ كه طبيبان هندى نوشته‌اند و تجربه كرده‌اند و از نتايجش راضى بوده‌اند . يكى از اين نسخه‌هاى بزرگلى - كه مشهور است - تركيب زير را دارد . نسخه : هليلهء سياه و گياه خلال هندى ( شيطرج هندى ) از هريك ده درهم ، فلفل دراز پنج درهم ، بيش سفيد دو درهم و نيم . همه را بكوب و با روغن گاوى درهم مخلوط كن و با عسل بسرش و بعد از پاكسازى بدن ، از يك مثقال تا دو درهم تناول كنند . اگر همين مقدار تناولى را با همان اندازه داروى مشك بخورند ، از تأثير بيش - كه بسيار سمى است - ايمن خواهند بود ؛ زيرا داروى مشك پادزهر بيش است . اينك داروى تركيبى بزرگلى كه آن را جوانداران ( جوابداران - نسخه . ) مىنامند . اين داروى تركيبى در علاج جذام ، برص ( ابلقى ) ، بهك ، آب زرد ، خارش ، گرى كهنه شده و قوباء ( اكزيماى تر ) خوب است ؛ بيمارى فراموشكارى را از بين مىبرد ، غش كردن را شفا مىدهد و حافظه و ذاكره را تقويت مىبخشد . اين دارو را دانشمندان براى پادشاه وقت ساخته‌اند . تركيب كاملش از قرار زير است : نسخه : هليله ، آمله ، بليله و گياه خلال دندان ( شيطرج هندى ) از هريك به وزن چهارده درهم ، جوز بويا ، خير بويا ، پوست كندر ، مو ( تكه‌هاى قارچ‌مانند ) ، روناس ، فلفل ، فلفل دراز ، فلفلمويه ، نارقيصر